Duyan şaşırdı, akla aykırı buldu. Ancak örneği Kadıköy’de yaşandı. Bir restoran şarj bedeli için müşterisinden 45 lira aldı.

Tüketici Hakları Uzmanı Rıza Sefa Kabaalioğlu’nun açıklamaları şöyle;

“Öncelikle, bir telefonun yüzde 100 şarj olması için harcanacak elektrik enerjisi çok daha düşük olmasına rağmen, ben bunu 1 kilovatsaat (kWh) olarak varsayalım. Günümüzde 1 kWh elektrik enerjisinin, ticari işletmelerde yaklaşık 5-6 TL civarında bir karşılığı olduğu kabul edilmektedir. Buna göre, bir müşterinin kafede otururken telefonunu şarj etmesi durumunda harcanacak enerji maliyeti yaklaşık 5-6 TL’dir.

Dolayısıyla müşteriden 45 TL talep edilmesi, bu maliyetin yaklaşık 9 katı olup makul olmayan, ölçüsüz ve fahiş bir fiyat olarak değerlendirilebilir. Birinci nokta budur.

İkinci olarak, Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun’da açıkça belirtildiği üzere, satıcı ve sağlayıcılar, tüketicilere sunacakları mal ve hizmetlerin fiyatlarını ve bu fiyatlara ilişkin tüm ücretleri önceden, açık, anlaşılır ve doğru biçimde bildirmekle yükümlüdürler.

Bu, hepimizin bildiği gibi, masalarda bulunan menülerde ya da kare kod uygulamasıyla cep telefonlarımıza ulaşan fiyat listelerinde yer almalıdır. Eğer o kafede böyle bir hizmet için 45 TL alınacağı yönünde bir bilgi varsa, bu hem menüde hem de müşterinin rahatlıkla görebileceği bir yerde açıkça belirtilmiş olmalıdır.

Böyle bir durumda, ücretin önceden belirtilmiş olması nedeniyle, bu uygulamanın yasal olduğu söylenebilir. Çünkü bir kafenin temel hizmeti yiyecek ve içecek sunmaktır; telefon şarj hizmeti ise bu ana hizmetin dışında, ek bir hizmet olarak değerlendirilebilir.

Ancak tüketicinin, böyle bir hizmetin bir bedeli olduğunu önceden bilmesi ve açık rızasıyla bu hizmeti alması gerekir. Eğer önceden bilgilendirme yapılmadıysa ve müşteri, şarj işlemi sonrasında hesap ödeme aşamasında “Telefonunuzu şarj ettiniz, 45 TL ödemeniz gerekiyor.” şeklinde bir taleple karşılaşıyorsa, yani ücret önceden belirtilmemişse, bu durum kanuna aykırılık teşkil eder.

Bu nedenle, ayıplı hizmet veya haksız ticari uygulama olarak değerlendirilebilir. Yine, yaklaşık 5-6 TL’lik bir maliyet karşısında işletmenin 45 TL talep etmesi ölçüsüz, makul olmayan ve fahiş bir fiyatlandırmadır. Bu durumda haksız bir edim söz konusudur; tüketici yanıltılmış ve sömürücü bir davranışla karşı karşıya kalmıştır. Bu da haksız ticari uygulama kapsamında değerlendirilebilir. Dolayısıyla, bu maliyete göre belirlenen 45 TL’lik ücretin haksız, orantısız ve fahiş bir fiyat olduğu kanaatindeyim.

BU DURUMLA KARŞILAŞAN TÜKETİCİ NE YAPMALI?

Öncelikle, işletmeden böyle bir bedel talep edildiyse, fişin üzerinde “telefon şarj etme ücreti” ibaresiyle 45 TL’nin açıkça yazılı olmasına dikkat edilmelidir. İşletme bu bedeli yiyecek veya içecek bedelinin içine dahil ederse, tüketici bu ücretin yasal olup olmadığını sorguladığında Tüketici Hakem Heyeti üyeleri durumu net biçimde göremeyebilir.

Bu nedenle, fişte “telefon şarj etme ücreti – 45 TL” şeklinde açık bir ibare yer almalıdır. Bu şekilde ayrıntılı fiş alan tüketici, ikametgâhının bulunduğu yerdeki ya da hizmeti aldığı yerdeki kaymakamlık bünyesindeki Tüketici Hakem Heyeti’ne başvurabilir. Ayrıca, e-Devlet üzerinden ulaşılabilen TÜBİS (Tüketici Bilgi Sistemi) aracılığıyla da şikâyette bulunabilir.

Tüketici, bu uygulamanın haksız ticari uygulama olduğunu, ayrıca önceden bilgilendirme yapılmadan böyle bir ücretin talep edildiğini belirterek, Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun kapsamında yer alan dört seçimlik hakkından birini kullanabilir. Bu haklar:

• Sözleşmeden dönme ve bedel iadesi talep etme,
• Ayıp oranında bedelden indirim isteme,
• Ayıp oranında bedel iadesi,
• Hizmetin yeniden görülmesini talep etme haklarıdır.

Tüketici Hakem Heyeti, bu başvuruyu değerlendirip kanun maddeleri ve ilgili yönetmelikler kapsamında bir karara varacaktır.

Daha önce “kuver” ve “servis ücreti” uygulamaları da kamuoyunun gündemine gelmiş, her ne kadar sözleşmelerde belirtilmiş olsa da yasal olmadığı ve kanuna aykırılık taşıdığı yönünde değerlendirmeler yapılmıştır.

Bahsedilen, kafelerde telefon şarjı için ücret talep edilmesi uygulaması ise oldukça yeni bir uygulamadır. Bu konuda Tüketici Hakem Heyetlerinin verilmiş bir kararı olup olmadığına dair şu aşamada bilgi sahibi olmamakla birlikte, Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun’un 54. maddesi (fiyat etiketinin açıkça bulundurulması zorunluluğu) ve 5. maddesi (tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye konulan, tüketici aleyhine dengesizlik yaratan hükümlerin haksız şart ve geçersiz sayılacağına dair hüküm) kapsamında değerlendirilirse, bu tür bir uygulamanın tüketici lehine sonuçlar doğurabileceği kanaatindeyim.”